SINAİ MÜLKİYET

COĞRAFİ İŞARET TESCİLİ

Coğrafi İşaret Nedir

Coğrafi işaret; belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş ürünü gösteren işarettir. Doğal ve beşerî unsurların bir araya gelmesi sonucu gıda, tarım, maden, el sanatları ürünleri ve sanayi ürünlerinden tescil edilmesi şartıyla, coğrafi işaret veya geleneksel ürün adı korumasından yararlanır. Coğrafi işaretler, özelliklerine göre menşe adı ya da mahreç işareti olarak tescil edilir.

Menşe adı, coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, bölge veya istisnai durumlarda ülkeden kaynaklanan, tüm veya esas özelliklerini bu coğrafi alana özgü doğal ve beşerî unsurlardan alan, üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerin tümü bu coğrafi alanın sınırları içinde gerçekleşen ürünleri tanımlayan adlardır.

Mahreç işareti, coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, bölge veya ülkeden kaynaklanan, belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından bu coğrafi alan ile özdeşleşen, üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az biri belirlenmiş coğrafi alanın sınırları içinde yapılan ürünleri tanımlayan adlardır.

Coğrafi İşaret Tescili ile Koruma Altına Alınan Ürünler

Doğal ve beşerî unsurların bir araya gelmesi sonucu gıda, tarım, maden, el sanatları ürünleri ve sanayi ürünlerinden bu Kitapta yer alan şartlara uygun olanlar, tescil edilmesi şartıyla, coğrafi işaret veya geleneksel ürün adı korumasından yararlanır. 

Coğrafi işaretlerin ve geleneksel ürün adlarının kullanımının denetimi

Denetim, tescilli coğrafi işaretleri ve geleneksel ürün adlarını taşıyan ürünlerin üretimi, piyasaya arzı veya dağıtımı aşamalarında veya ürün piyasada iken kullanımının tescilde belirtilen özelliklere uygunluğunun denetimine ilişkin her türlü faaliyeti kapsar. Denetim, başvuruda belirtilen ve Kurum tarafından yeterliliği onaylanan denetim mercii tarafından yerine getirilir. Sicilde yer alan denetim merciinde değişiklik, Kurumun onayı ile yapılabilir. Denetim raporları, tescilin Bültende yayımlandığı tarihten itibaren yılda bir Kuruma sunulur. Ancak şikâyet olması hâlinde, Kurum denetim raporlarının süresinden önce sunulmasını talep edebilir.

Coğrafi işaret hakkına tecavüz sayılan fiiller

Coğrafi işaret başvurusu, yayımlandığı takdirde, başvuruyu yapan, coğrafi işarete yönelik tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahiptir. Tescilli coğrafi işaretin uygunsuz biçimde kullanımları coğrafi işaret hakkına tecavüz sayılmaktadır.

Coğrafi işaret tesciline konu ürünün özelliklerini taşımadığı hâlde, coğrafi işaretin ününden yarar sağlayacak şekilde ya da tescil kapsamındaki ürünler veya bunlarla ilişkilendirilebilecek nitelikteki ürünlerle ilgili olarak coğrafi işaretin veya kullanılması öngörülen amblemin ticari amaçlı olarak doğrudan veya dolaylı kullanımı, ürünün gerçek menşeini veya coğrafi işaretin tercümesini veya stilinde, tarzında, tipinde, türünde, yöntemiyle, orada üretildiği biçimde gibi açıklamaları içerse bile coğrafi işaretin kötüye kullanımı, taklidi veya coğrafi işareti çağrıştıran şekilde kullanımı, coğrafi işareti taşıyan ürünün iç veya dış ambalajında, tanıtımında ya da ürünle ilgili herhangi bir yazılı belgede, ürünün tescil kapsamındaki nitelikleri ile menşeine ilişkin olarak yanlış veya yanıltıcı herhangi bir açıklama ya da işarete yer verilmesi, coğrafi işarete ilişkin amblemin tüketiciyi yanıltıcı biçimde kullanımı, coğrafi işaret hakkına tecavüz fiillerindendir.

Geleneksel ürün adı hakkına tecavüz sayılan fiiller

Başvuru sahibi, yasaklanması söz konusu olabilecek fiiller nedeniyle, geleneksel ürün adı tescilinin yayımlanmış olması halinde, tazminat davası açmaya yetkilidir. Tescil edilmiş geleneksel ürün adının uygunsuz biçimdeki kullanımları, geleneksel ürün adı hakkına tecavüz sayılmaktadır.

Geleneksel ürün adı tescilinde belirtilen ürün özelliklerini taşımadığı halde, 46 ncı madde uyarınca kullanılması öngörülen amblemin tescilli ürün adı ile birlikte kullanılması suretiyle, ürünün ününden herhangi bir biçimde yarar sağlayacak kullanımı veya tescil kapsamındaki ürünleri andıran ürünlerle ilgili olarak tescilli ürün adına tahsis edilen amblemin ticari amaçlı kullanımı, amblemin tüketiciyi yanıltıcı biçimde kullanılması, geleneksel ürün adı tescilinde belirtilen ürün özelliklerini ve tescilli ürün adı için kullanılması öngörülen amblemi taşımadığı halde, ürünün iç veya dış ambalajında, tanıtım ve reklamında veya ürünle ilgili herhangi bir yazılı belgede ürünün tescilde belirtilen özellikleri taşıdığına ilişkin yanıltıcı herhangi bir açıklama veya belirtiye yer verilmesi, geleneksel ürün adı hakkına tecavüz sayılan fiillerdir.